Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Καμπανάκι κινδύνου από το ΙΟΒΕ για την ελληνική οικονομία – Επιστροφή στα πλεονάσματα

Καμπανάκι κινδύνου από το ΙΟΒΕ για την ελληνική οικονομία – Επιστροφή στα πλεονάσματα

Του Θανάση Λυρτσογιάννη από την Κυριακάτικη Kontranews

Τον κίνδυνο νέας δημοσιονομικής εκτροπής λόγω της πανδημίας αντιμετωπίζει η χώρα μας με δυσάρεστες συνέπειες για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Το υπογραμμίζει το Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών στην τριμηνιαία έκθεσή του και καλεί την κυβέρνηση να επανέλθει το συντομότερο δυνατό σε πρωτογενή πλεονάσματα.

Παράλληλα, υποβαθμίζει ελαφρώς τις προβλέψεις του για την ανάπτυξη το 2021, σημειώνοντας ότι όλα θα κριθούν από την πορεία του τουρισμού.

«Το τελευταίο μέρος της πανδημίας κρύβει τις μεγαλύτερες δυσκολίες», είναι ο τίτλος της ανάλυσης του ΙΟΒΕ για τις τρέχουσες οικονομικές εξελίξεις, η οποία περιλαμβάνει μια αρκετά ηχηρή προειδοποίηση για τον κίνδυνο ενός δημοσιονομικού εκτροχιασμού. Όπως τόνισε χαρακτηριστικά ο καθηγητής Νίκος Βέττας, γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, «η Ελλάδα δεν είναι Φινλανδία, ούτε καν Ισπανία, γι' αυτό και είναι ύψιστης σημασίας για τη χώρα να μην μπει στο μυαλό κανενός ότι θα υπάρξει δημοσιονομική αστάθεια».

Παγιώνονται τα υψηλά ελλείμματα

Ο κ. Βέττας υπογράμμισε ότι το έλλειμμα του 2020 έφθασε στο 10% και είναι πιθανό να κινηθεί στο ίδιο ποσοστό φέτος, εάν δεν υπάρξει κάποια αναστροφή της τάσης. Αυτό σημαίνει ότι, κατά κάποιον τρόπο, παγιώνονται και πάλι τα υψηλά ελλείμματα στην οικονομία.

Ειδικότερα, σε ό,τι αφορά στις δημοσιονομικές εξελίξεις, το ΙΟΒΕ σημειώνει, μεταξύ άλλων, στην ανάλυσή του ότι:

Στην ελληνική οικονομία, η ύφεση κατά την προηγούμενη χρονιά υπήρξε βαθιά. Το πλήγμα σε κεντρικές περιοχές της οικονομίας όπως ο τουρισμός, η εστίαση και το λιανικό εμπόριο, καλύφθηκε σε σημαντικό βαθμό από τα μέτρα στήριξης προς εργαζόμενους και επιχειρήσεις, αναλόγως όμως το δημόσιο έλλειμμα έφτασε σε ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο, ενώ πιέσεις εμφανίζονται πλέον και στο εμπορικό ισοζύγιο της χώρας, κυρίως λόγω της υποχώρησης του τουρισμού και παρά την ανθεκτικότητα στη μεταποίηση και την υποχώρηση των εισαγωγών ενέργειας.

Tο υψηλό επίπεδο δανεισμού μειώνει τους βαθμούς ελευθερίας εφεξής και απαιτεί καλό συντονισμό κυβερνήσεων και του πιστωτικού συστήματος.

Το δημοσιονομικό έλλειμμα, συνολικό αλλά και πρωτογενές, ήταν ιδιαίτερα υψηλό την περασμένη χρονιά. Αυτό συνέβη λόγω υποχώρησης των εσόδων αλλά ακόμη περισσότερο λόγω των διευρυμένων μέτρων υποστήριξης, με μεταβιβάσεις σε εργαζόμενους και επιχειρήσεις.

Τη δυνατότητα για χρηματοδότηση της οικονομίας μέσα από ένα τέτοιο υψηλό έλλειμμα, έδωσε κυρίως το πλαίσιο νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στην Ευρωζώνη που προσέφερε ομπρέλα προστασίας για όλα τα μέλη της.

Χωρίς τις κινήσεις αρχικά της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και στη συνέχεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι ιδιαίτερα αμφίβολο εάν μία οικονομία με τόσο υψηλό δημόσιο χρέος και πρόσφατο παρελθόν κρίσης χρηματοδότησης θα μπορούσε να δανείζεται από τις διεθνείς αγορές με χαμηλά επιτόκια. Ως εκ τούτου, και επειδή αυτή η προστασία δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη για πάντα, θα πρέπει να δρομολογηθεί πορεία της οικονομίας που να δείχνει πως βρίσκεται σε δημοσιονομική εξισορρόπηση.

H δημοσιονομική εξισορρόπηση θα είναι ιδιαίτερα δύσκολο και επώδυνο να επιτευχθεί εάν δεν ενισχυθούν οι πραγματικοί ρυθμοί μεγέθυνσης μεσοπρόθεσμα. Τα ελλείμματα είναι κρίσιμο να περιστέλλονται ήδη από την τρέχουσα χρονιά σταδιακά με αυστηρότερη επιλογή για επιδοτήσεις και ευνοϊκή φορολογική αντιμετώπιση. Η διοχέτευση ρευστότητας μέσω ελλειμμάτων από μόνη της δεν ευνοεί την οικονομία στον παρόντα χρόνο, όταν γίνεται πέρα από ό,τι είναι αναγκαίο. Η ελληνική οικονομία θα πρέπει να επανέλθει ήδη από την επόμενη χρονιά σε πρωτογενή πλεονάσματα τα οποία θα είναι συστηματικά αλλά όχι υπερβολικά, μεσοπρόθεσμα της τάξης του 1% του ΑΕΠ. Το μείγμα εσόδων και δαπανών θα πρέπει να λάβει σαφές αναπτυξιακό πρόσημο, ενδεικτικά με συνέχιση ελάφρυνσης της μισθωτής εργασίας και στοχευμένη χρήση θετικών μέτρων για ηλεκτρονικές συναλλαγές ως κίνητρο για στροφή από την άτυπη στην τυπική οικονομία.

Χαμηλότερες οι προβλέψεις για την ανάπτυξη

Τα μηνύματα για την ανάπτυξη είναι άσχημα. Το ΙΟΒΕ, λαμβάνοντας υπόψιν τη χειρότερη από το αναμενόμενο εξέλιξη της πανδημίας, μειώνει ελαφρώς την πρόβλεψή του για την ανάπτυξη φέτος στο 3,5% - 4%, ενώ στην προηγούμενη τριμηνιαία έκθεση προέβλεπε ρυθμό 4% έως 4,3%. Στο δυσμενές σενάριο, όπου κυρίως υπολογίζεται μια χειρότερη από το αναμενόμενο επίδοση του τουρισμού φέτος, το ΙΟΒΕ εκτιμά ότι η ανάπτυξη θα μπορούσε να συρρικνωθεί σε 1,5% με 2%.

«Συνολικά, στη χώρα μπορεί να αναμένεται ισχυρή ανάκαμψη της οικονομίας στο δεύτερο μισό του έτους και μεγέθυνση συνολικά, χωρίς όμως να αποκλείονται νέα προβλήματα και αβεβαιότητες. Σε κάθε περίπτωση, οι προκλήσεις εξισορρόπησης και δομικής μεταρρύθμισης της ελληνικής οικονομίας παραμένουν εντονότερες από ποτέ», σημειώνεται χαρακτηριστικά.